Acil Sen'den Ambulans Sürücülüğü Eğitim Projesi

Acilsen son dönemlerde iyice artış gösteren ambulans kazalarına çare olması amacı ile geliştirdiği AMİSTEP Projesini 19.06.2009 tarihi itibari ile Sağlık Bakanlığı'na sundu. Konuyla ilgili görüşleri dile getiren Genel Başkan Kürşad Emre ÖĞRETMEK; "Kurulduğumuz günden itibaren eleştiri değil çözüm sendikası olacağımızı dile getiriyoruz; AMİSTEP projesi çözüm, hizmet ve uzlaşmacı sendikacılık yapacağımızın ilk ispatıdır. Ainesi iştir kişinin lafa bakılmaz... Kendimizi sözlerimizle değil projelerimizle ispatlayacağız. " şeklinde konuştu

İŞTE AMİSTEP PROJESİ

PROJE İÇERİĞİ

01- Projenin Adı

02- Proje Hazırlayıcısı ve Sahibi

03- Proje Uygulayıcısı

04- Birlikte Çalışılacak Kurumlar

05- Projenin Süresi

06- Projenin Uygulama Yeri

07- Projenin Gerekçeleri

08- Projenin Amacı

Hedefler

09- Proje Hedef Kitlesi

10- Proje Basamakları

11- Proje Faaliyetleri

12- Projenin Beklenen Çıktıları

13- Proje Finansmanı

14- Proje Giderleri

15- Proje Hakkında Genel Açıklamalar

16- Uygulama

17- Sonuç

01-PROJENİN ADI:

AMİSTEP

(AMBULANS İLERİ SÜRÜŞ TEKNİKLERİ PARKURU)

02-PROJE HAZIRLAYICISI ve SAHİBİ:

Kürşad Emre ÖĞRETMEK

03- PROJE UYGULAYICISI:

ACİLSEN – Sağlık ve Sosyal Hizmetler Kamu Çalışanları Sendikası

04- BİRLİKTE ÇALIŞILACAK KURUMLAR

BİRİNCİL KURUMLAR

1. Sağlık Bakanlığı

İKİNCİL KURUMLAR

2. İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Dairesi.
3. Ankara Büyükşehir Belediyesi
4. Ankara Merkez İlçe Belediyesi

05- PROJENİN SÜRESİ:

Süresiz.

06- PROJENİN UYGULANMA YERİ:

Projenin fiziki yapılanması; Ankara il sınırı içinde temin edilecek bir arsa üzerine yapılacak parkur ile proje hayata geçirilecektir. 

Proje fiili uygulaması tüm Türkiye çapında gerçekleştirilecektir.

07-PROJENİN GEREKÇELERİ :

1- Acil yardım hizmetlerinin temel taşı haline gelen ATT ve Paramedik’lerin (valilik oluru ile ambulans sürmesi uygun görülen tüm sağlık personelinin) ambulans kullanımı esnasında yetersizliklerinin bulunması.

2- Ambulans kazalarının sonucunda, normal kazalara nazaran ölüm oranının ve sürekli maluliyet oranının çok daha yüksek olması.

3- Kazaya karışmış olan tarafların hak arayışları sonucu bakanlık birimlerine ve çalışanlara ek külfet oluşması ve eş zamanlı olarak açılan davalar sonucu zaman kayıplarının yaşanması nedeniyle verimliliğin düşmesi.

4- Çalışanlar haricinde; ambulans içerisinde hasta mevcutken yapılan kazalarda hastanın ve yakınlarının uğradıkları bedeni ve maddi kazalar ve bu kazaların oluşturduğu hukuki sorunların mevcudiyeti.

5- Ambulans kazaları sonrası ilgili istasyonun hizmet sahasında, hizmetin aksaması sonucu yaşanan kayıplar.

6- Can kayıpları ve sağlık sorunları haricinde hasarlı kazalar sonucunda milli servetin zarar görmesi ve yekun olarak maddi külfetin yükselmeye başlaması.

7- Ambulans kullanımının otomobil ve/veya normal minibüs kullanımlarından çok farklı olması nedeniyle;

a) Ambulans kullanımına özgü profesyonel bir eğitimin gerekliliği,

b) Ambulans kullanımına özgü, normal sürüş eğitimi parkurlarından faklı olarak, gereksinimi karşılayacak niteliklere sahip özel bir parkurun gerekliliği.

8- Bu eğitimi alabilmesi için iller bazında Acil Sağlık Hizmetleri Şube Müdürlüklerinde eğitici personelin eksikliği veya eğitim alınacak zamanlarda yeterli eğitim süresinin bulunamaması,

9- Tek elden yürütülecek merkezi bir proje ile konuda ihtisaslaşmayı sağlamak ve uzmanlaşmış eğiticilerle yüksek fayda sağlamak,

10- Ambulans sürücülük eğitiminin farklı şekilde verilmesi gerektiği gibi, parkurunun da farklı olması gerekliliği (sürücülük parkurundan ziyade, ambulans sürücülüğü eğitimi için fiziki yapısı ve zorluk derecesi farklı etaplara sahip özel bir parkurun gerekliliği)

10- Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı çalışan ve projeden faydalanabilecek olan benzer durumdaki çalışma gruplarının ihtiyaçları;

08-PROJENİN AMACI  :

            İşyerleri ambulanslar olan att, paramedik, sağlık memuru, hemşire ve doktorların iş güvenliğini sağlamak ve ambulansları daha iyi kullanma yetilerini geliştirerek öncelikle can kayıplarını ve maluliyetleri engellemek, ikincil olarak proje gerekçelerinde sayılan diğer olumsuz durumların oluşmasını engellemek.

            Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı çalışan ve projeden faydalanabilecek olan benzer durumdaki çalışma gruplarına projeyi açık tutmak ve emniyet çalışanlarının da projeden faydalanmasını sağlayacak şekilde projeyi esnek tutmak.

HEDEFLER:

1. Ambulans personelinin sürücü yetisini geliştirmek,
2. Ambulans çalışanlarının çalışma güvenliğine katkıda bulunmak ve geliştirmek,
3. Personelin daha kaliteli hizmet sunmasını sağlamak,
4. Artan ambulans kazaları sonucunda yaşanan ölüm ve maluliyetlerin önüne geçmek,
5. Hizmet kalitesini yükseltmek,
6. Hizmet aksamalarını engellemek,
7. Maddi olarak yaşanan tüm sorunların önüne geçmek ve dolayısıyla hesaplanamayan maliyetleri de asgari düzeye indirgemek.
8. Toplam fayda çerçevesinde bu taslakta sayılan veya sayılamayan; projeden fayda görecek tüm devlet birimlerinin projeye katılımını sağlamak.

09-PROJE HEDEF KİTLESİ :

1. ATT’ler,
2. Paramedikler (AABT),
3. İhtiyaç zorunluluğu nedeni ile valilik sürücü oluru ile ambulans kullanması gereken tüm personel.
4. Tehlikeli şekilde araç kullanması gereken emniyet kuvvetleri çalışanları.

10- PROJE BASAMAKLARI

1. Hukuki hazırlığın bitirilerek ACİLSEN ve Sağlık Bakanlığı arasında protokol imzalanması,
2. İlgili kurumlarla koordineli şekilde, projenin fiziki yapılanmasının gerçekleştirilmesi,
3. Projenin uygulama aşamalarının planlanarak personelin projeden faydalanmaya başlaması,
   
   

11- PROJE FAALİYETLERİ

1. Proje Sağlık Bakanlığında ilgili birimlere sunulacak.
2. Proje Ankara merkez ilçe belediyelerine ve ayrıca Ankara Büyükşehir Belediyesine sunulacak ve koordinasyonun ilk adımı atılacak,
3. Proje İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Dairesine sunulacak ve teknik bilgi/destek için koordinasyon başlatılacak.
4. Sağlık Bakanlığı ile yapılacak protokolün ardından parkurun ve eğitime gelenlerin faydalanacakları tesislerin tamamlanması.
5. Proje kapsamında eğitim alacakların bilgilerinin saklanacağı ve ilgili kurumlara açık tutulacağı veri tabanı sisteminin oluşturması,
6. Eş zamanlı olarak proje kapsamında eğitim verecek eğiticilerin belirlenmesi,
7. Eğitimin mahiyetinin belirlenmesi ve sistemin son düzenlemelerinin yapılması,
8. Ambulans araçlarının temini ve projeye katılacak olan diğer resmi birimler varsa onların çalışma alanlarıyla ilgili araç temini,
9. Proje destekçileri, bakanlık, ilgili belediyeler ve ilgili kurum yetkilileri ile basına açık şekilde açılış,
10. Projeye ilk öğrenci (çalışan) kabulleri,

12-PROJENİN BEKLENEN ÇIKTILARI

1. Personelin ambulans sürüş becerisini yükseltmek,
2. Kazaların azalmasını sağlayarak, bağlı yaralanma ve ölümlerin önüne geçilmesini temin etmek,
3. Can ve mal kayıplarını en aza indirgeyerek ulusal bazda kalifiye personel düzeyini üst seviyede tutmak ve milli servete katkıda bulunmak.

13-PROJE FİNANSMANI

            Proje ACİLSEN tarafından bulunacak finans kaynakları ve finansörlüğe katkıda bulunacak kurum ve kuruluşlar ile ortak finanse edilecektir.

14- PROJE GİDERLERİ:

            Gidere esas olacak yatırımlar;

-          Eğitim Parkuru

-          Tesisler

-          Eğitim Araçları

-          Eğitmen ücretleri

-          Hesaplanamayan diğer giderler.

Giderler yapılacak protokol ve projenin boyutuna göre değişiklik gösterecektir.

15- PROJE HAKKINDA GENEL AÇIKLAMALAR:

Son dönemlerde artan ambulans kazaları nedeni ile öncelikle acil sağlık çalışanları ya malul kalmaktadır ya da kazalar ölümle sonuçlanmaktadır. Birçok personel bu nedenle mağduriyet yaşamıştır.

Konuya bakanlık açısından yaklaşacak olursak; özel sektöre devredilemeyecek veya devredilse dahi özel sektör tarafından çok zor ve maliyetli olarak yürütülecek olan acil sağlık hizmetlerinde, bakanlık yetiştirdiği kalifiye personelini bu kazalar nedeniyle kaybetmektedir. Yanı sıra yaşanan tüm bu olumsuzluklar nedeniyle acil sağlık çalışanlarının morali bozulmaktadır ve motivasyon + verimlilik düşmektedir.

Konu ülke çapında değerlendirildiğinde ise ortaya; Türkiye’nin insan kaybı, bu insanların yakınlarının yaşadıkları acılar, bu acılar ve diğer olumsuzlukların mevcudiyetinin yol açtığı antipati sonucu sisteme güvensizlik, yıllarca bir amaç uğruna yetiştirilen ve kalifiye hale getirilen özellikli vatandaşların kaybedilmesi, milli servet kaybı v.s. şeklinde bir tablo çıkmaktadır.

Örgün eğitim süresi boyunca ağırlıklı olarak sağlık eğitimine tabi tutulan personelin, normal araçları bile güçlükle kullanırken tamamıyla özel bir eğitim gerektiren ambulansları kullanmaya çalışması yetersiz bilgi ve eksik uygulama nedeniyle geri dönüşü olmayan kayıplara neden olmaktadır.

Ambulanslar acil sağlık hizmetlerinde çalışanların işyerleridir. Araç arkasındaki kabin bazen pansuman odası, bazen ameliyathane, bazen yoğun bakım, bazen astım servisi v.s. şekilde vakaya göre değişen roller üstlenmektedir. Sabit binalardaki odalarda dahi çalışma şartlarının zor olduğu sağlık sektöründe, ambulanslar 4 teker üzerine bindirilmiş, hareket eden, manevra yapan, sarsan çalışma odalarıdır ve çalışmanın zorluğunu katbekat artırmaktadır.

Bir insan bırakın otomobil kullanmayı, kamyon dahi kullanabilse de ambulans sürücülüğü kendi içinde farklı bir daldır. İşe ambulanslara farklı açıdan yaklaşarak başlanmalıdır. Zira otomobil kullanırken kendinizi ve yakınınızı, minibüs, otobüs, kamyon v.s. tüm araçlarda kendinizi ve varsa sizinle birlikte diğer normal insanları taşımaktasınız. Ancak ambulans kullanırken acil bir vakayı hastaneye yetiştirirken; arka kabin yukarıda saydığımız gibi değişik özelliklere bürünmektedir. Ambulans 90 kilometre ile giden bir ameliyathaneye veya yoğun bakıma dönüşmekte, arkada sedye üzerinde bir hasta bulunmakta, iki adet personel müdahale etmektedir. 44 kişiyi taşıyan şehirlerarası bir otobüste ani fren yapabilirsiniz ve devam edersiniz, hiç kimseye bir şey olmaz zira yolcular sağlam insanlardır. Ancak ambulansta aynı freni yapmak zorunda kaldığınızda hasta bu durumdan çok kötü etkilenecek, keza hastaya müdahalede bulunan ve genellikle bu nedenle kendini sabitleyemeyen personel ise kabin içindeki sarsılma ve çarpışmalardan dolayı sakatlanacaktır. Örnekleri yüzlerce kez yaşanmış olan bu durum göstermektedir ki ambulans personelinin ve hizmet alan hastaların, ambulans şartları nedeniyle sakatlanmaları işten bile değildir. Aynı şekilde bu örnek bize şunu ispatlamaktadır; AMBULANS YARALANMALARI İÇİN İLLA KAZA YAPMAYA GEREK YOKTUR. ANİ BİR FREN DAHİ YARALANMAYA YOL AÇMAKTADIR. DİĞER VASITALARDA PEK RASTLANMAYAN BU DURUM İSE AMBULANS SÜRÜŞ TEKNİKLERİNİN UZMAN BİR EKİP TARAFINDAN PERSONELE AKTARILMASINI ZORUNLU HALE GETİRMEKTEDİR.

Ambulans kullanımı esnasında yavaşlarken, dururken, hızlanırken, viraj dönerken v.s. aşırı dikkat ve beceri gerekmektedir. Zira öncelikle kabinde bulunan hasta ve yine sağlık personeli ani hareketlerden direk etkilenmektedir.

Saydığımız sebeplerin ışığında ve haklılığında diyebiliriz ki, otomobil sürmek ayrı, minibüs sürmek ayrı, ambulans sürmek ayrıdır. Ambulansı ise trafikte sürmek ayrı, gece sürmek ayrı, uzun yolda sürmek ayrı bir durumdur. Özel bir bilgi gerektirir ve bu özel bilgi özel bir parkur ve özel bir eğitimi şart hale getirir.

Son dönemlerde artan oranlarda devam eden ambulans kazaları nedeniyle bir çok sağlık çalışanı bedeni kayba uğramış ve maalesef görev şehitleri de verilmiştir. Yaşanan her kazadan sonra sivil toplum örgütleri olsun, çalışanlar olsun, medya olsun özellikle bayan personelin ambulans sürmesine karşı çıkmış ve bu konuda bakanlığı eleştiri bombardımanına tutmuşlardır. Getirilen öneriler arasında bayan personelin araç kullanmaması, 5 yıllık sürüş deneyimine sahip şoförlerin işe alınması v.s. vardır. Biz bu konudaki düşüncelerimizi şu şekilde sıralayabiliriz;

1- Türkiye genelinde 15 bin civarında ambulans çalışanı istihdam edilmektedir. Her ambulansın 3 kişilik ekipten oluştuğunu hesaba dahil edersek her üç acil sağlık çalışanından biri sürücüdür ve;

a) 15 bin çalışanın 5 bini sürücü olacaktır. (şoför kadrosuyla istihdam edilmesi halinde)

b) Şoför istihdamına gidilse bile Türkiye’de 5 yıllık sürüş deneyimi olan 5 bin kişi bulunamaz.

c) Bu rakam ancak dolmuş şoförlerinin sisteme dahil edilmesiyle yakalanabilinir ki, yukarıda saydığımız nedenlere atıfta bulunarak diyebiliriz ki bu 5 bin kişi de yetersiz kalır. Zira dolmuş kullanımı ile ambulans kullanımı arasındaki belirgin farklar nedeniyle sisteme dahil edilen dolmuş şoförleri de deneyimsiz ambulans personeli olacaktır.

2- Sisteme sadece sürücü olarak dahil edilecek 5 bin şoför; 5 bin adet ATT VE PARAMEDİK’in işsiz kalması anlamına gelir. Bu duruma şuan eğitim görmekte olan veya henüz işe girememiş olan ancak ileride sisteme dahil olacak meslektaşlarımız adına karşıyız.

3- Sistemi eleştirmek veya sonucunu düşünmeden isteklerde bulunmak yerine, konuyu derinlemesine inceleyerek ulaştığımız sonuçlar ışığında hazırladığımız bu proje acil sağlık hizmetlerine çok faydalı olacak ve şoföre ihtiyaç duyulmayan bir acil sağlık sistemi gelişecektir.

16-UYGULAMA:

1-     Parkur tamamlandığında haftalık eğitim planı yapılacaktır. Her personele 1 haftalık eğitim verilecektir. (İsteyen personel protokol haricinde yıllık izninden kullanarak eğitime yeniden katılabilir.)

2-     Haftalık plan bakanlık protokolüne dahil edilecektir.

3-     Bakanlık ile sendikamız arasında yapılacak protokol ile;

a) Eğitime resmiyet kazandırılacaktır.

b) Bakanlık projeden faydalanması için ilgili personele 7 gün idari izin verecektir. Bu iznin idari izin sayılması personelin maddi kayba uğramasını engelleyeceği için (döner kesintisi) caydırıcı etkileri ortadan kaldıracaktır.

c- 24 saat esaslı tutulan nöbet sistemi düşünüldüğünde personel, 1 nöbet karşılığında eğitimini tamamlamış ve görev yaptığı yere/ile dönmüş olacaktır. Görüldüğü üzere eğitim hizmet aksamasına da yol açmamaktadır.

4- Eğitim; ambulans ileri sürüş tekniklerine uygun bir programla doldurulacak, program dinamik bir yapıya sahip olacak ve tespit edilen hataların sıklığına göre eğitim şekillendirilebilinecektir.

5- AMİSTEP için özel ölçme-değerlendirme verileri hazırlanacak ve eğitim alan tüm personelin gerçek değerlendirme puanı kaydedilecektir. (Örnek olarak personelin puanının düşük olması halinde bu puanın yüksek gösterilmesi personelin bile bile ölüme gönderilmesidir ki böyle bir durum zaten AMİSTEP’in var oluş nedenine aykırıdır.)

6- Eğitim alan personelin yeterlilik ölçme-değerlendirme puan kayıtları 3 nüsha olarak düzenlenecek, 1 nüshası AMİSTEP merkezinde kalacak, 1 nüshası personelin kendisine verilecek, 3. nüsha ise özlük dosyasında saklanmak üzere bakanlığa gönderilecektir. Personelin eğitim sonuçları yazılı olarak bakanlığın elinde olacağı için, bakanlık personelin durumunu bilecek ve o duruma göre personeli değerlendirecektir.

            Bunu bir örnekle açıklayacak olursak;

A istasyonunun 15 çalışanı vardır. Bu 15 çalışandan 11 kişi 70 puan ve üzerinde alarak başarılı olmuşlardır ve ambulans kullanabilmektedirler. Çalışanlardan 2 kişi 40 ve 70 arasında puan almıştır. Diğer ikisi ise 40 puan altında kalmışlardır. Bu durum bilindiğine göre İDARE çalışma sistemini şu şekilde geliştirebilir;

(Nöbetler üçer kişi tutulmaktadır;)

70 puan altı alan 4 kişiyi günlere yayar ve eğitimde yeterlilik alan kişilerle birlikte nöbete girmelerini sağlar. 40 - 70 puan arası alan kişiler 6 ay içinde tecrübelerini geliştirir ve bu arada yeterli olduğunu düşündüğünde idareye başvurarak sürücülük görevini de yürütmeye başlar.

40 puan altı alan 2 kişi 1 yıl boyunca eğitimde başarılı olan kişilerden teknik bilgi ve destek alarak tecrübe açısından da kendini geliştirir ve 1 yıl sonra tekrar AMİSTEP’e gönderilir. AMİSTEP’e ikinci geliş sadece ölçme-değerlendirme sınavı içindir. Yeniden eğitim almaz.

Sistem suiistimal edilirse iyi niyetli çalışanların elinden sürüş eğitimi hakkı alınmış olacaktır. Art niyetli çalışanların sistemi suiistimal etmelerini engellemek ve projenin idamesini sağlamak için bu süreler bir kez uzatılır ve ikinci süre sonunda personelden yeterli düzeyde olması beklenir. Her halükarda; limitli bir süre belirlenir ve o süre içerisinde personelin sürüş eğitimini tamamlaması istenir.

17-SONUÇ: